Psikiyatri rotasyonu alan ve almayan Aile Hekimliği asistanlarında psikiyatrik hastaya yaklaşımda öz yeterliliğin değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışma, İstanbul ilindeki İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversiteleri’ne bağlı eğitim araştırma hastanelerinde yürütülmüştür. Araştırmada, psikiyatri rotasyonunun Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerindeki öz-yeterlilik algısı değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, psikiyatri rotasyonu alan ve almayan Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin klinik öz-yeterlilik düzeylerini karşılaştırmak ve rotasyonun öz-yeterlilik algısı üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Psikiyatri rotasyonunun öz-yeterlilik üzerine etkisi incelenirken, Tıpta Uzmanlık Kurulu ve Müfredat Oluşturma Sistemi (TUKMOS) tarafından belirlenen konu başlıkları dikkate alınmış ve Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin öznel değerlendirmeleri esas alınmıştır. Öz-yeterlilik ile ilgili sorular rotasyona katılan ve katılmayan Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerine yöneltilmiş, elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini, İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversiteleri’ne bağlı eğitim araştırma hastanelerinde görev yapan toplam 1648 Aile Hekimliği Uzmanlık Öğrencisi (AHU) ve Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Öğrencisi (SAHU) oluşturmaktadır. Örneklem grubunu ise 312 Aile Hekimliği asistanı oluşturmuştur. Çalışmada mesleki iletişim amacıyla oluşturulan kapalı gruplarda paylaşılan anket formlarından elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırmamızda elde edilen bulgular değerlendirilirken SPSS 21 (Statistical Package for the Social Sciences, version 21) istatistik programı kullanıldı. Normallik dağılımı Kolmogorov-Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Kullandığımız anketin Cronbach’s Alpha değeri 0,954 olarak ölçülmüştür.
Bulgular: Çalışmaya katılan asistan hekimlerin %64,54’ü kadın olup, %75,81’i Aile Hekimliği Uzmanlık Öğrencisi (AHU) idi. Katılımcıların yaş ortalaması 30,13±4,52 olarak hesaplanmıştır. En yüksek öz-yeterlilik puanları sırasıyla şu maddelerden elde edilmiştir: “Anksiyete bozukluğu olan hastaları tanıyabilirim.”, “Depresyon hastalarını doğru şekilde teşhis edebilirim.’’ ve “Gerektiğinde anksiyete bozukluğu olan hastaları yönlendirebilirim.”
Sonuç: Bulgulara göre katılımcıların yarısından fazlası psikiyatri rotasyonunu eğitim içeriği ve süresi açısından yeterli bulmuştur. Toplumda sık görülen ve birey ile toplumun yaşamını önemli ölçüden etkileyen depresyon ve anksiyete bozuklukları gibi hastalıkların tanınması, yönetilmesi, tedavi edilmesi, gerektiğinde yönlendirilmesi ve acil durumlarının fark edilmesinde Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin yüksek düzeyde öz-yeterlilik gösterdikleri belirlenmiştir.
Referanslar
- Dikici MF, Kartal M, Alptekin S, Çubukcu M, Ayanoğlu AS, Yarış F. Aile Hekimliğinde kavramlar, görev tanımı ve disiplinin tarihçesi. Türkiye Klinikleri J. Med. Sci 2007; 27:412-8.
- The European definiton of general practice / family medicine. Wonca Europe; 2011 Edition 1. Published online 2011:1-33. Accessed from: http://www.woncaeurope.org/ on 15/10/2022.
- Arslan EM. Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin eğitim sürecindeki rotasyon uygulamalarının ve rotasyon uygulamaları hakkında görüşlerinin değerlendirilmesi. Aile Hekimliği Uzmanlık Tezi. Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı; 2021.
- Karaoğlu N, Doğan Ü. The opinions of family medicine residents about education and working conditions in Turkey. Konuralp Med J 2022;14(2):309-16..
- Tıpta Uzmanlık Kurulu. Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi Çekirdek Müfredatı. Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS); 2019. https://tuk.saglik.gov.tr adresinden :20.10.2022 tarihinde erişilmiştir.
- Yıldırım B, Eğici MT. On-site training of family medicine and training family health centers with the perspective of family medicine residents. Ankara Med J 2018;18(3):300-11.
- Doğan Ü. Türkiye’deki Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin eğitim ve çalışma koşulları hakkındaki görüşleri. Aile Hekimliği Uzmanlık Tezi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Konya; 2020.
- Metsemakers JF. Türkiye’de Aile Hekimliği eğitimi: bazı düşünceler. Türkiye Aile Hekim Derg 2012;16(1):23-34.
- Türk Tabipler Birliği. Asistan hekimin hakları var. Türk Tabipler Birliği Asistan ve Genç Uzman Hekimler Kolu. https://www.ttb.org.tr/kutuphane/asistan_hakları_var.pdf adresinden 19.11.2022 tarihinde erişilmiştir.
- Tıpta Uzmanlık Kurulu. Aile Hekimliği uzmanlık eğitimi çekirdek müfredatı. Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme Sistemi (TUKMOS). https://tuk.saglik.gov.tr adresinden 19.11.2022 tarihinde erişilmiştir
- Saruc S, Kilic KA. Social profile of patients receiving service from community mental health center and provided services in the center. J Soc Soc Work 2015;26(2):53-72.
- Yüksel EG, Taşkın EO. Türkiye’de hekimler ve tıp fakültesi öğrencilerinin ruhsal hastalıklara yönelik tutum ve bilgileri. Anadolu Psikiyatri Derg 2005;6:113-21.
- Abay AR, Çölgeçen Y. Psikiyatrik sosyal hizmet: koruyucu, tedavi edici ve rehabilite edici ruh sağlığı alanında sosyal çalışmacıların rolü. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi 2018;9(16):2147-85.
- Set T. Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi Asistan El Kitabı. Trabzon, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Yayını;2013.
- Matorin AA, Ruiz P. Training family practice residents in psychiatry: an ambulatory care training model. Int J Psychiatry Med 1999;29(3):327-36.
- Triana AC, Olson MM, Trevino DB. A new paradigm for teaching behavior change: implications for residency training in family medicine and psychiatry. BMC Med Educ 2012;12(1):1-6.
- Leigh H, Stewart D, Mallios R. Mental health and psychiatry training in primary care residency programs. Part II. What skills and diagnoses are taught, how adequate, and what affects training directors’ satisfaction? Gen Hosp Psychiatry 2006;28(3):195-204.
- Atadağ Y, Aydın A, Kaya D, Köşker HD, Başak F, Uçak S, Aile Hekimliği uygulamasıyla üçüncü basamak sağlık kuruluşuna başvuru sebeplerinde olan değişiklikler, Türk Aile Hekimliği Dergisi 2016; 20(4):141-51.
