Görme engelli öğrencilerin yönelim, bağımsız hareket ve yürüme becerileri
Amaç: Bu çalışmanın amacı, görme engelli öğrencilerin yönelim, bağımsız hareket ve yürüme becerilerinin yeterlilik düzeylerini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı tipte planlanan araştırmanın evrenini, görme engelliler okulunun ilkokul ve ortaokul kademelerinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur (n=147). Çalışmaya, tam görme yetersizliği bulunan 73 gönüllü öğrenci dahil edilmiştir. Veriler; sosyodemografik bilgi formu, Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerileri Kontrol Listesi (YBHBKL) ve Yürüme Becerileri Kontrol Listesi (YBKL) aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %56,2’sini kızlar (n=41), %43,8’ini ise erkekler (n=32) oluşturmaktadır. Öğrencilerin yaş ortalaması 11,10±1,98 yıldır. Katılımcıların %28,8’inin (n=21) yürüme becerilerinin ve %23,3’ünün (n=17) yönelim ve bağımsız hareket becerilerinin yetersiz olduğu saptanmıştır. Yönelim ve Bağımsız Hareket Becerileri Kontrol Listesi (YBHBKL) alt boyutları incelendiğinde; öğrencilerin %61,6’sının (n=45) temel becerilerinin, %17,8’inin (n=13) rehber eşliğinde hareket etme becerisinin ve %84,9’unun (n=62) bastonla hareket etme becerisinin yetersiz olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, Yürüme Becerileri Kontrol Listesi (YBKL) bulgularına göre öğrencilerin %32,9’unun (n=24) dizlerini düz tutarak yürüyemediği tespit edilmiştir.
Sonuç: Öğrencilerin önemli bir kısmı yönelim becerileri ve rehber eşliğinde hareket etme konusunda yeterlilik sergilese de bağımsız hareketliliğe ilişkin temel yeterlikleri ile baston kullanım becerilerinin büyük ölçüde yetersiz olduğu görülmektedir. Bu durum, birinci basamak sağlık hizmetlerinde görme engelli öğrencilerin yönelim ve bağımsız hareket becerilerine ilişkin işlevsel yetersizliklerin erken dönemde saptanması, izlenmesi ve uygun destekleyici eğitim hizmetlerine yönlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Referanslar
- Killi A, & Özkan ŞY. Görme yetersizliği olan çocuklar için yönelim ve bağımsız hareket becerileri. Turkish Journal of Special Education Research and Practice 2023;12:12–31.
- Altunay B, & Uysal Saraç M. Evaluation of the levels of visually impaired students in terms of their mobility skills on routes and indoor/outdoor arrangements. The Journal of International Education Science 2021;28(8):51-79.
- Paratore MT, & Leporini B. Exploiting the haptic and audio channels to improve orientation and mobility apps for the visually impaired. Universal Access in the Information Society 2024;23(2):859–69.
- Goldreich D, & Kanics IM. Tactile acuity is enhanced in blindness. Journal of Neuroscience 2024;23(8):3439–45.
- Bourquin E, & Sauerburger D. Teaching deaf-blind people to communicate and interact with the public: Critical issues for travelers who are deaf-blind. RE view Rehabilitation and Education for Blindness and Visual Impairment 2005;37(3):109-16.
- Wiener WR, Wall Emerson RS, & Blasch BB. Foundations of orientation and mobility. Volume I. Fourth Edition. APH Press, Louisville/Kentucky. 2010.
- Ruiz RM, Cueva Garcés JA, Soo L, & Fernández E. Enhancing orientation and mobility assessments: Integrating visual and auditory factors using artificial intelligence tools. Translational Vision Science & Technology 2025;14(7):14.
- Zijlstra GAR, van Rens GHMB, Scherder EJA, Brouwer DM, van der Velde J, Verstraten PFJ, & Kempen GIJM. Effects and feasibility of a standardized orientation and mobility training in using an identification cane for older adults with low vision: Design of a randomised controlled trial. BMC Health Services Research 2009;9:153.
- Idawati D, Masitoh S, & Bachri BS. Application of learning mobility orientation on social skill of blind children. Journal of Education and Learning 2020;9(1):196-204.
- Altunay B, Uysal-Saraç M, & Büyüköztürk Ş. (2023). Yönelim ve bağımsız hareket becerileri kontrol listesinin geliştirilmesi ve kesme puanlarının belirlenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 2023;24(1):55–74.
- Altunay AB, & Ekinci M. (2014). Identifying the views of the visually impaired university students on orientation and mobility skills. Proceedings of the I. International Congress on Problems and Solutions of Employment, Social Security of the Disabled. Congress Book 2014:37–52.
- Emerson RSW, & Corn AL. Orientation and mobility content for children and youths: A Delphi approach pilot study. Journal of Visual Impairment & Blindness 2006; 100(6):331–42.
- Dale N, & Sonksen P. Developmental outcome, including setback, in young children with severe visual impairment. Developmental Medicine & Child Neurology 2002;44(9):613–22.
- Chamberlain EA. Independent living skills for students who are blind or visually impaired. Capella University Press, Minneapolis. 2003.
- Altunay B, Yalçın G, & Uysal SM. Orientation and independent movement problems of visually impaired adults and solution suggestions. Journal of Qualitative Research in Education 2021;28(1):300-30.
- Arslantekin BA. The evaluation of visually impaired students’ mobility skills. Education and Science 2015;40(180):37–49.
- Çakmak S. Effectiveness of the bus riding skill teaching material prepared for visually impaired individuals. Hacettepe University Faculty of Education Journal 2011; 41(41):94–111.
- Renshaw RL, & Zimmerman GJ. Using a tactile map with a 5-year-old child in a large-scale outdoor environment. RE:view: Rehabilitation Education for Blindness and Visual Impairment 2007;39(3):113–21
- Wright T, Harris B, & Sticken E. A best-evidence synthesis of research on orientation and mobility involving tactile maps and models. Journal of Visual Impairment & Blindness 2020;104(2):95–106.
- Higgerty MJ, & Williams AC. Orientation and mobility training using small groups. Journal of Visual Impairment & Blindness 2005;99(12):755–64.
- Çotuk A. Görme engellilere kardeş öğretimiyle sunulan elle duvar takibi yaparak yürüme becerisinin eşzamanlı ipucuyla öğretiminin etkililiği. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2017;17(2),1230–52.
- Clarke KL, Sainato DM, & Ward ME. Travel performance of preschoolers: The effects of mobility training with a long cane versus a precane. Journal of Visual Impairment & Blindness 1994;88(1):19–30.
- Bradette M, Couturier JA, & Rousseau J. Impact of night vision aid on orientation and mobility and daily activities. In International Congress Series. Vol. 1282. New York, Elsevier Inc. 2005:71–74.
- Trief E, De Lisi L, Cravello R, & Yu Z. A profile of orientation and mobility instruction with a student with multiple disabilities. Journal of Visual Impairment & Blindness 2007;101(10):620–5.
- Tukel Y, Sanioglu A, Taskin H, Stoffregen TA, & Erkmen N. Qualitative assessment of balance performance among judo players with visual impairment. Idō Movement for Culture. Journal of Martial Arts Anthropology 2017;17(4);32–6.
- Wade MG, & Jones G. The role of vision and spatial orientation in the maintenance of posture. Physical Therapy 1997;77(6):619–28.
- Menant JC, St.George RJ, Sandery B, Fitzpatrick RC, & Lord SR. Older people contact more obstacles when wearing multifocal glasses and performing a secondary visual task. Journal of the American Geriatrics Society 2009;57(10):1833–8.
- Hallemans A, Ortibus E, Meire F, & Aerts P. Low vision affects dynamic stability of gait. Gait & Posture 2010;32(4):547–51.
- Arslantekin BA. The evaluation of visually impaired students’ mobility skills. Education and Science 2015;40(180):37–49.
- Gür K, Beyhan A, Aktan C, Akbulut E, Sezer M, Çeli Ş, & Çakıcı T. Physical activity levels, enjoyment, and perceptions of barriers to physical activity of adolescents with visual impairments in Turkey. Journal of Visual Impairment & Blindness 2020;114(6):502–15.
