Birinci basamakta aile hekimlerinin alerjik rinit konusundaki bilgi ve tedavi tercihleri: Denizli’den kesitsel bir çalışma
Amaç: Bu çalışma, Denizli’de birinci basamakta görev yapan aile hekimlerinin alerjik rinit yönetimine ilişkin bilgi düzeylerini ve tedavi tercihlerini değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Yöntem: Bu tanımlayıcı kesitsel çalışma, 1 Ocak – 31 Temmuz 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın hedef kitlesini, Denizli şehir merkezindeki Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan toplam 337 aile hekimi oluşturmuştur. Veriler, “Alerjik Rinit ve Astım Üzerindeki Etkisi” (ARIA) kılavuzları temel alınarak araştırmacı tarafından geliştirilen elektronik bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Bilgi düzeyi, her bir madde ayrı ayrı ele alınarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Toplam 98 hekim ankete yanıt vermiştir (yanıt oranı: %29,1). Temel verileri eksik olan 13 anketin hariç tutulmasının ardından, nihai analize 85 hekim dahil edilmiştir. Alerjik rinitin temel semptomları arasında, burun tıkanıklığı en az sıklıkla tanınan semptom olmuştur (%72,9). Katılımcıların yalnızca %27,1’i ARIA kılavuzlarından haberdar olduğunu belirtmiştir. Hem intermittan hem de persistan rinit için en sık tercih edilen tedavi yöntemi, oral antihistaminik ve intranazal kortikosteroid kombinasyonu olmuştur. Çoklu karşılaştırma düzeltmesinden sonra yaş veya mesleki deneyim ile madde bazlı bilgi yanıtları arasında ilişki saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmaya katılan aile hekimleri, alerjik rinitin temel semptomlarını yüksek oranlarda tanımış ve genellikle ayrıntılı öykü alma uygulaması bildirmiştir. Bununla birlikte, alerjik rinit kılavuzlarına ilişkin genel farkındalık düzeyi düşük bulunmuştur. Ayrıca alerjik rinit sınıflandırması, hastalık şiddetinin değerlendirilmesi ve tedaviye ilişkin bilgi düzeyinde eksiklikler olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Alerjik rinit, aile hekimleri, birinci basamak sağlık hizmetleri, sağlık bilgisi.
Referanslar
Brożek JL, Bousquet J, Agache I, Agarwal A, Bachert C, Bosnic-Anticevich S, et al. Allergic rhinitis and its impact on asthma (ARIA) guidelines-2016 revision. J Allergy Clin Immunol. 2017;140(4):950-8. doi:10.1016/j.jaci.2017.03.050
2. Turkish National Society of Allergy and Clinical Immunology. Alerjik Rinit Tanı ve Tedavi Rehberi 2022 [Allergic Rhinitis Diagnosis and Treatment Guideline 2022]. Ankara: Turkish National Society of Allergy and Clinical Immunology, 2022. Available from: https://www.aid.org.tr/wp-content/uploads/2022/11/Alerjik-Rinit-Tani-ve-Tedavi-Rehberi-2022-web-vers4.pdf on 08/07/2026.
3. Wise SK, Damask C, Roland LT, Ebert C, Levy JM, Lin S, et al. International consensus statement on allergy and rhinology: Allergic rhinitis. Int Forum Allergy Rhinol. 2023;13(4):293–859. doi:10.1002/alr.23090.
4. Klimek L, Mullol J, Ellis AK, Izquierdo-Domínguez A, Hagemann J, Casper I, et al. Current management of allergic rhinitis. J Allergy Clin Immunol Pract. 2024;12(6):1399-412. doi:10.1016/j.jaip.2024.03.023.
5. Almousa H, Alsaad SM, Ismail D, Mahjoub S, Bin Obaid S, Alsaleh S. Allergic rhinitis guidelines knowledge, attitudes, and practices among primary health care physicians: A national multicentre cross-sectional study. J Family Med Prim Care. 2023;12(6):1202-8. doi:10.4103/jfmpc.jfmpc_85_23.
6. Balotro-Torres MCV, Tan FM, Navarro-Locsin CG, Recto MT, Romualdez JA, Ramos JB, et al. Real-world physician practices on the diagnosis and management of allergic rhinitis in the Philippine setting. Asia Pac Allergy. 2023;13(3):105–13. doi:10.5415/apallergy.0000000000000112.
7. Cabrera M, Ryan D, Erlewyn-Lajeunesse M, Levin M, Morais-Almeida M, Tanno LK, et al. Global assessment of the knowledge and confidence in managing allergic disorders among primary care pediatricians across Europe: An EAACI task force report. Pediatr Allergy Immunol. 2024;35(4):e14116. doi:10.1111/pai.14116.
8. Sousa-Pinto B, Bousquet J, Vieira RJ, Schünemann HJ, Zuberbier T, Bognanni A, et al. Allergic rhinitis and its impact on asthma (ARIA). EAACI Guidelines 2024–2025 Revision: Part I – Guidelines on Intranasal Treatments. Allergy. 2026;81(4):954–76. doi:10.1111/all.70131.
9. Nolte H, Nepper-Christensen S, Backer V. Unawareness and undertreatment of asthma and allergic rhinitis in a general population. Respir Med. 2006;100(2):354–62. doi:10.1016/j.rmed.2005.05.012.
10. Spinozzi F, Murgia N, Baldacci S, Maio S, Pala A, Casciari C, et al. Characteristics and predictors of allergic rhinitis undertreatment in primary care. Int J Immunopathol Pharmacol.2016;29(1):129–36. doi:10.1177/0394632015595779.
11. Van Hoecke H, Vandeplas G, Acke F, Thas O, De Sutter A, Gevaert P, et al. Dissemination and implementation of the ARIA guidelines for allergic rhinitis in general practice. Int Arch Allergy Immunol. 2014;163(2):106–13. doi:10.1159/000355953.
12. Urrutia-Pereira M, Fernandez C, Valentin-Rostan M, Cruz Á, Torres O, Simon L, et al. Conocimiento de médicos de atención primaria sobre Rinitis Alérgica y su Impacto en el Asma (ARIA): estudio piloto comparativo Brasil, Paraguay, Uruguay. Rev Alerg Mex. 2018;65(4):321-30. doi:10.29262/ram.v65i4.525.
13. Civelek E, Soyer OU, Gemicioğlu B, Şekerel BE. Turkish physicians’ perception of allergic rhinitis and its impact on asthma. Allergy. 2006;61(12):1454-8. doi:10.1111/j.1398-9995.2006.01214.
